Bâtard-Montrachet Grand Cru: 74 jaar oude wijnstokken op heilige grond
Februari 2025. Cave bij Domaine Jomain. Philippe had de hele range ingeschonken – Bourgogne Côte d’Or, Puligny Villages, Meursault, beide Premier Crus. Ik maakte aantekeningen, vroeg door, knikte, proefde opnieuw.
Toen pakte Philippe een andere fles. Als laatste van de witte wijnen. Bâtard-Montrachet Grand Cru.
Ik stopte met schrijven. Dit was anders. Dit was niet “heel goed” – dit was **monumentaal**. De neus alleen al: brioche, boter, honing, amandel, en daaronder die typische Grand Cru mineraliteit. Krachtig, complex, maar geen gram te veel.
In de mond was het bijna angstaanjagend goed. Textuur als zijde, fruit dat rijp maar strak is, een afdronk die maar niet stopt. Dit is waarom mensen naar Bourgogne reizen. Dit is waar Alexandre Dumas het over had toen hij zei dat Montrachet “à genoux et tête découverte” gedronken moest worden – op je knieën, met ontbloot hoofd.
Ik schreef de exportprijs op. Knikte. Bedankte Philippe.
Terug in Nederland begon het afwegen. Welke wijnen importeer ik? Bourgogne Blanc – ja, makkelijk. Villages – absoluut. Premier Crus – beide, no-brainer. Maar Bâtard?
**Grand Cru is duur.** Zelfs de inkoopprijs maakt je nerveus. Ga ik dit echt verkopen? Durven Nederlandse wijnliefhebbers Grand Cru van een klein, onbekend domaine te kopen?
Wie niet waagt, wie niet wint. Ik plaatste mijn eerste bestelling. Inclusief – met trillende vingers – één doos Bâtard-Montrachet Grand Cru.
Als het niet verkoopt, drink ik het zelf.
Terroir: Bâtard-Montrachet, het grootste van de vijf heilige Grands Crus
Bâtard-Montrachet is een van de vijf Grand Cru wijngaarden in de Montrachet-familie, samen met Le Montrachet, Chevalier-Montrachet, Bienvenues-Bâtard-Montrachet en Criots-Bâtard-Montrachet. Van deze vijf is Bâtard de grootste: 11,97 hectare (29,5 acres), verdeeld over de gemeentes Puligny-Montrachet en Chassagne-Montrachet.
De positie op de helling:
Bâtard-Montrachet ligt direct onder Le Montrachet – het meest mythische terroir ter wereld. Waar Le Montrachet en Chevalier-Montrachet hoger op de helling liggen, neemt Bâtard het onderste deel van de Grand Cru zone. De Route des Grands Crus (weg) loopt tussen Le Montrachet en Bâtard door.
Deze lagere positie op de helling betekent:
- Diepere bodem dan de hoger gelegen Grands Crus
- Hoger kleigehalte in de kalksteenbodem – dit geeft body, textuur en power
- Betere waterretentie zonder de drainage te veel te belemmeren
- Contact tussen wortels en kalksteen blijft behouden – essentieel voor mineraliteit
Het resultaat: Bâtard-wijnen zijn **krachtiger, voller en rijper** dan Chevalier (eleganter, strakker) maar behouden die typische **Grand Cru spanning en mineraliteit**. Dit is geen vette boterbal – dit is geconcentreerde, complexe, monumentale Chardonnay.
De naam:
Volgens de Middeleeuwse legende verdeelde de heer van Puligny zijn landgoederen onder zijn kinderen: de oudste zoon (le chevalier) kreeg Chevalier-Montrachet, de dochters (les pucelles) kregen Les Pucelles, en de onwettige zoon (le bâtard) kreeg Bâtard-Montrachet. Of dit waar is? Niemand weet het. Maar de namen zijn gebleven.
De naam “Montrachet” komt waarschijnlijk van “Mont Rachet” of “Mont Chauve” – kale berg – vanwege het stenige, kale uiterlijk van de heuvel. In oud-Frans betekende “râche” kaal.
Domaine Jomain’s perceel:
Jomain bezit 0,8 acre (ongeveer 0,32 hectare) Bâtard-Montrachet, aangeplant in 1950. Dit zijn de **oudste wijnstokken** van het hele domaine – inmiddels 74 jaar oud. Oude wijnstokken betekenen diepe wortels, natuurlijke lage opbrengst en intense concentratie.
Het gemiddelde rendement is 35 hectoliter per hectare – nog lager dan Premier Cru (40 hl/ha) en véél lager dan Villages (45 hl/ha). Minder druiven per wijnstok = meer concentratie per druif.
Dit is heilige grond.
Vinificatie: respect voor terroir, geen shortcuts
- 100% Chardonnay van 0,8 acre Grand Cru Bâtard-Montrachet (aangeplant 1950, nu 74 jaar oud)
- Handmatige oogst in kleine kratten, strikte selectie in de wijngaard – alleen perfect rijpe druiven
- Pneumatische pers – zachte persing om puurheid van fruit te behouden
- Gisting in Franse eikenhouten vaten – individuele selectie per partij van nieuw, tweede- en derde-jaars vaten (maximaal 25% nieuw hout)
- Rijping 10-12 maanden sur lie (op fijne gist) met intensieve batonnage (roeren) voor textuur en complexiteit
- Geraakt, gefijnd, terug in vat in het voorjaar na de oogst
- Gebotteld in september met minimale of geen filtering
- Lutte raisonnée (beredeneerde wijnbouw) – bio-alternatieve behandelingen waar mogelijk
Christophe Jomain werkt klassiek, zonder technologische trucjes. Het nieuwe hout (maximaal 25%) geeft structuur en complexiteit, maar dit moet Bâtard blijven – geen eiken-bom. De intensieve batonnage tijdens malolactische gisting geeft de wijn zijn kenmerkende romige textuur zonder de frisheid te verliezen.
De lies (dode gistcellen) ruimen zuurstof op, wat natuurlijke bescherming geeft tegen oxidatie. Hierdoor is minder SO₂ (sulfiet, conserveermiddel) nodig. Dit verbetert textuur en reduceert chemisch gebruik.
Het resultaat is een wijn die **pure expressie van terroir** is. Geen make-up, geen manipulatie. Wat je proeft is 74 jaar oude wijnstokken op Grand Cru terroir, met liefde en respect behandeld.
Proefnotities
Kleur: Diep goudgeel met groene reflecties. Bij veroudering evolueert dit naar ambergoud.
Neus: Krachtig maar verfijnd. Direct vers briochebrood, warme croissant, boter. Daarachter rijp geel fruit (peer, mirabelle, witte perzik), honing, amandelpasta, subtiele vanille van het vat. Na ademtijd komt de mineraliteit – krijt, vuursteen, natte steen. Florale tonen (acacia, haagdoorn). Dit is niet subtiel – dit is monumentaal, maar nooit grof.
Smaak: Vol, rijk, krachtig. De textuur is zijdezacht maar met ruggengraat. Rijp geel fruit, amandel, honing, subtiele botertonen, florale nuances. De mineraliteit houdt alles in balans – dit is geen vette wijn, dit is een **geconcentreerde** wijn. Prachtige spanning tussen rijpheid en frisheid. De zuren zijn levendig maar geïntegreerd.
Afdronk: Eindeloos. Letterlijk minuten. Amandel, honing, mineraliteit, subtiele zoute tonen. De persistentie is wat Grand Cru onderscheidt van Premier Cru – deze afdronk houdt maar niet op.
Combineer met deze gerechten
Bâtard-Montrachet vraagt om de absolute top van de haute cuisine:
- Luxe schaaldieren: Homard à l’américaine, langoest met botersaus, king crab, kreeft thermidor
- Edelste vis: Turbot met truffelsaus, zeebaars met beurre blanc, tonijn mi-cuit, Sint-Jakobsschelpen
- Foie gras: Ganzenlever met truffel, foie gras poêlé, foie gras terrine met brioche
- Gevogelte: Poularde de Bresse met morilles, kalkoen met witte truffel, gevulde fazant
- Truffelgerechten: Alles met witte truffel – risotto, pasta, gevogelte
- Rijke kazen: Oude Comté (36+ maanden), Époisses, Brillat-Savarin, Brie de Meaux
Dit is geen alledaagse wijn. Dit is voor bijzondere momenten, bijzondere gerechten, bijzondere mensen.
Serveren en bewaren
Serveertemperatuur: 12-14°C. Bij Grand Cru mag het iets warmer dan bij Premier Cru – dit opent de complexiteit volledig.
Philippe’s advies: wachten! “Minimaal 3-4 jaar laten liggen voordat deze wijn in de buurt komt van zijn potentie.” Grand Cru heeft tijd nodig om te integreren, om de verschillende elementen samen te laten smelten.
Maar ja, voor mensen die niet kunnen wachten hebben ze decanteren uitgevonden, toch? 😉
Decanteren: Als je jonge Bâtard (2023-2027) drinkt: absoluut decanteren. 2-3 uur voor serveren in een grote karaf. Dit opent de wijn substantieel. Of gebruik een groot Bourgogneglas en geef het minimaal 1 uur in het glas.
Bewaren: Bâtard-Montrachet Grand Cru is een wijn voor lange termijn. Algemeen advies: **10-20 jaar**, afhankelijk van vintage en opslag. De 2023 heeft medium-term potential – drink tussen 2027-2040. Piek verwacht 2030-2038. Onder perfecte omstandigheden (12-14°C, horizontaal, donker, geen trillingen) kan deze wijn nog langer.
Glas: Groot Bourgogneglas met brede kelk – geef deze wijn ruimte om te ademen.
Veelgestelde vragen
Waarom is Jomain’s Bâtard-Montrachet zo scherp geprijsd?
Er zijn wijnhuizen die Bâtard-Montrachet verkopen voor een veelvoud van dit bedrag. Ter referentie:
- Domaine Leflaive: €1.570-2.580
- Ramonet: €1.140
- Louis Jadot: €520-605
- Olivier Leflaive: €826
- Jean Chartron: €485
Jomain: €279,95.
Ik wil hier voorzichtig zijn – ik heb nog nooit Leflaive Bâtard geproefd, en het zou arrogant zijn om te zeggen dat Jomain “hetzelfde niveau” is. Misschien is Leflaive echt €2.000 waard. Dat mag ook.
Wat ik wel weet: Jomain’s Bâtard is **échte Grand Cru**. 74 jaar oude wijnstokken, 35 hl/ha rendement, klassieke vinificatie, geen shortcuts. Dit is geen “budget Grand Cru” – dit is gewoon zeer scherp geprijsd.
Waarom? **Klein domaine, geen PR-machine, geen hype, eerlijke marges**. Philippe en Christophe Jomain runnen een familiebedrijf met 22 acres totaal. Ze hebben geen duur kantoor, geen marketing budget, geen Instagram-campagnes. Ze maken gewoon hele goede wijn en verkopen die voor wat zij een eerlijke prijs vinden.
Het feit dat ze überhaupt Grand Cru hebben is bijzonder – de meeste kleine domaines hebben alleen Villages of Premier Cru. Dat ze 0,8 acre Bâtard hebben met 74 jaar oude wijnstokken is een geschenk van hun vader Marc.
Ze hadden dit duurder kunnen verkopen. Maar dat doen ze niet.
Is Bâtard-Montrachet beter dan Premier Cru?
Ja. Dit is **Grand Cru** – de hoogste classificatie in Bourgogne.
Premier Cru is prachtig. Les Pucelles en Les Combettes zijn topwijnen. Maar **Grand Cru is een andere categorie**. Dit is de absolute top van Bourgogne. Van de 210 hectare Puligny-Montrachet is slechts 28 hectare Grand Cru.
Grand Cru heeft:
- Lagere opbrengst: 35 hl/ha (Grand Cru) vs 40 hl/ha (Premier Cru) vs 45 hl/ha (Villages)
- Perfecter terroir: de beste ligging, de beste bodem, het beste microklimaat
- Meer concentratie: minder druiven per wijnstok = meer intensiteit per druif
- Meer complexiteit: oudere wijnstokken, diepere wortels, meer diepgang
- Meer aging potential: 10-20 jaar vs 6-15 jaar voor Premier Cru
- Meer persistentie: de afdronk duurt minuten, niet seconden
Dit is niet arrogantie – dit is gewoon de classificatie. Grand Cru is Grand Cru omdat het objectief de beste terroirs zijn.
Wat is het verschil tussen Bâtard-Montrachet en Le Montrachet?
Beide zijn **Grand Cru** – de absolute top. Le Montrachet is het beroemdste en duurste terroir ter wereld, maar dat maakt Bâtard niet “minder” – het zijn gewoon verschillende klimaten met verschillende karakters.
**Le Montrachet** (8 hectare, gedeeld met Chassagne):
- Het meest mythische en duurste terroir ter wereld
- Dunne bodem, hoger op helling, meer kalksteen
- Karakter: ultieme finesse, spanning, elegantie, “perfectie”
- Prijs: €2.000-5.000+
**Bâtard-Montrachet** (12 hectare, gedeeld met Chassagne):
- Grootste van de vijf Montrachet Grands Crus
- Diepere bodem, meer klei, zachte helling
- Karakter: power, rijpheid, body, maar nog steeds Grand Cru spanning en mineraliteit
- Prijs: €280-2.500
Beide zijn monumentaal. Le Montrachet is de meest beroemde naam. Bâtard is vaak krachtiger, voller, toegankelijker. Voor 95% van de wijnliefhebbers is Bâtard meer dan genoeg emotie – en voor veel mensen zelfs interessanter omdat het meer power en body heeft.
Moet ik deze wijn echt 3-4 jaar laten liggen?
Philippe’s advies: ja. Grand Cru heeft tijd nodig. De verschillende elementen – fruit, hout, zuren, mineraliteit – moeten integreren. In 2023-2026 is de wijn nog “open”, nog niet geïntegreerd. Vanaf 2027-2028 begint de magie.
Maar als je niet kunt wachten: decanteren 2-3 uur. Dit geeft de wijn kunstmatig wat tijd om te openen. Je krijgt 70-80% van het potentieel. Niet ideaal, maar begrijpelijk – wie kan wachten met Grand Cru in de kelder?
Is 2023 een goede vintage voor Bâtard?
2023 is een “medium-term” vintage – niet de concentratie van 2019 of 2020, maar wel prachtige frisheid en elegantie. Voor Bâtard specifiek is dit uitstekend: het terroir geeft genoeg power, de vintage geeft frisheid en drinkbaarheid.
Verwacht: toegankelijk vanaf 2027, piek 2030-2038, maximaal 15-20 jaar potential.
Dit is geen “bewaar-vintage” zoals 2019 (20-30 jaar), maar wel een **prachtige Grand Cru** die jong toegankelijk is en mooi evolueert.
Waarom deze wijn bij Wit & Rood
Ik importeer Domaine Jomain sinds februari 2025. Toen Philippe de Bâtard-Montrachet inschonk – als laatste van de witte wijnen, dat momentje “hij gaat een Bâtard inschenken!” – wist ik: dit is bijzonder.
Bâtard-Montrachet Grand Cru. 74 jaar oude wijnstokken, 35 hl/ha rendement, klassieke vinificatie, geen compromissen. Voor €279,95.
Er zijn wijnhuizen die Bâtard verkopen voor €520-2.580. Ik weet niet of Jomain “net zo goed” is als Leflaive voor €2.000 – ik heb Leflaive nog nooit geproefd. Wat ik wel weet: Jomain’s Bâtard is échte Grand Cru, gemaakt zonder shortcuts, door een klein familiebedrijf dat eerlijke prijzen hanteert.
Terug in Nederland begon het afwegen. Grand Cru is duur. Zelfs de inkoopprijs maakt je nerveus. Ga ik dit echt verkopen? Durven mensen dit te kopen van een onbekend domaine?
Met trillende vingers plaatste ik één doos in mijn eerste bestelling.
Als het niet verkoopt, drink ik het zelf. Maar ik denk dat het wel verkoopt. Omdat dit Grand Cru is voor mensen die niet gek zijn.
Philippe’s advies: minimaal 3-4 jaar laten liggen. Mijn advies: koop nu, want bij deze prijs en deze kwaliteit is één doos snel weg.
€279,95 per fles – beperkte voorraad. Dit is Grand Cru. Dit is Bâtard-Montrachet.
